Maarif Modeli Nedir? LGS'yi Ne Zaman ve Nasıl Değiştirecek?

Maarif Modeli, MEB'in 2024-2025 eğitim yılında kademeli olarak uygulamaya aldığı yeni müfredattır. Ezber yerine becerinin ölçülmesini esas alır ve kazanım sayısını yaklaşık yarı yarıya azaltır. LGS kaldırılmıyor; yalnızca soru tipleri değişiyor ve bu değişim 2028 LGS'de başlıyor.

Ada Sınav Merkezi olarak 2016'dan bu yana Türkiye geneli LGS deneme sınavı hazırlıyoruz. Bu on yılda müfredat baştan yazıldı, sınavın adı ve biçimi birkaç kez tartışmaya açıldı, her seferinde de bize aynı soru geldi: "Hocam, sistem değişiyor mu?"

Bu yazı o sorunun cevabı. Kısa versiyonu şu: değişen bir şey var ama sandığınız şey değil, sandığınız zamanda da değil.

Maarif Modeli Nedir?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Millî Eğitim Bakanlığı'nın hazırladığı yeni öğretim programıdır. 2024-2025 eğitim öğretim yılında okul öncesi, ilkokul 1. sınıf, ortaokul 5. sınıf ve lise 9. sınıfta uygulanmaya başladı. Her yıl bir üst sınıf modele dahil oluyor.

Modelin en somut farkı sayıda: kazanım sayısı yaklaşık %50 azaltıldı.

Bu rakam kulağa "müfredat hafifledi" gibi geliyor. Değil. Konu sayısı azaldı ama her konunun üstünde durulan süre arttı. MEB bunu "sadeleştirilmiş ve derinlemesine öğrenme" diye adlandırıyor. Pratikte şu demek: çocuk daha az konu görecek, ama gördüğü konuyu bir soruda tanıyıp uygulayabilecek düzeyde görecek.

Modelin üç bileşeni var. Beceriler Çerçevesi, Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi ve bütüncül öğrenci profili. Veli açısından bunlardan yalnızca birincisi sınav sonucunu doğrudan ilgilendiriyor — o yüzden bu yazının geri kalanı becerilere odaklanıyor.

Müfredatta tam olarak ne değişti?

Üç somut değişiklik var.

Kazanımlar azaldı, derinlik arttı. Eski programda bir ünitede on iki kazanım varsa, yenisinde altı olabiliyor. Öğretmen kalan süreyi tekrar ve uygulamaya ayırıyor. Amaç konuyu bitirmek değil, konunun oturmasını sağlamak.

Kazanımlar beceriyle ilişkilendirildi. Eski programda kazanım "şunu bilir" diye yazılırdı. Yeni programda kazanımın yanında hangi beceriyi beslediği de tanımlı — çıkarım yapma, sınıflandırma, veriyi yorumlama gibi. Bu, ölçme aracını doğrudan etkileyen kısım. Bir kazanımın hangi beceriye bağlandığı biliniyorsa, o kazanımı ölçen soru da o beceriyi ölçecek şekilde yazılabiliyor.

Dersler arası bağ kuruldu. Fen dersindeki bir konu, matematikteki bir kazanımla ilişkilendirilebiliyor. Bu yüzden ileride bir fen sorusunun içinde grafik okuma, oran hesabı ya da uzun bir metnin yorumlanması aynı anda karşınıza çıkabilir.

Üçünü birlikte düşünün. Az konu, beceriye bağlı kazanım, dersler arası geçişkenlik. Bu üçü bir araya geldiğinde ortaya çıkan sınav sorusu, eskisinden kaçınılmaz olarak farklı görünür.

LGS Kalkıyor mu? KAGS Geliyor mu?

Hayır, LGS kalkmıyor. Bu sorunun net cevabı MEB'in kendi açıklamasında var.

Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci, 15 Aralık 2025'te yaptığı açıklamada şunu söyledi:

"Kazanımları ve bilgiyi ölçen sınav sorularından, bilginin kullanılmasını sağlayan doğru soru modellemesiyle becerileri ölçen soru tiplerine geçmiş olacağız."

— Ömer Faruk Yelkenci, MEB Bakan Yardımcısı, 15 Aralık 2025

Aynı açıklamada bir cümle daha var ve asıl önemlisi o: "Bu, sınav sistemi veya sınav modeli değişikliği değil."

Yani yerleştirme sistemi duruyor. Sınavın adı duruyor. Nakil, tercih, yüzdelik dilim — hepsi duruyor. Değişen tek şey soruların yazılış biçimi.

Peki bu KAGS meselesi ne?

Bir süredir "LGS kaldırılıyor, yerine KAGS geliyor" başlıklı içerikler dolaşıyor. KAGS'nin açılımı Kademeler Arası Geçiş Sınavı olarak veriliyor.

Şunu açıkça yazalım: KAGS resmî olarak doğrulanmış bir sınav değil. MEB'in böyle bir isim açıkladığı, takvim verdiği ya da yönetmelik yayımladığı bir durum yok. Ortada bir isim ve o ismin etrafında büyümüş bir haber trafiği var.

Bir velinin bu ayrımı bilmesi neden önemli? Çünkü "sınav kalkıyor" haberi ile "soru tipi değişiyor" haberi bambaşka iki karar doğurur. Birincisi paniğe, kaynak değiştirmeye, gereksiz kurs arayışına yol açar. İkincisi sadece çalışma biçiminde küçük bir ayar gerektirir.

Doğrulanmamış bir isim üzerinden plan yapmayın. MEB bir şey açıkladığında resmî kanaldan açıklar.

Beceri Temelli ve Bağlam Temelli Soru Ne Demek?

Bağlam temelli soru, bilgiyi gerçek bir durumun içine yerleştiren sorudur. Öğrenci önce durumu okur, hangi bilginin gerektiğini kendi seçer, sonra uygular.

Tanım soyut kaldı. İki soruyu yan yana koyalım.

Klasik tip:

Bir cismin kütlesi 200 g, hacmi 50 cm³'tür. Yoğunluğu kaç g/cm³'tür?

Bağlam temelli tip:

Ayşe, mutfakta bulduğu üç sıvıyı aynı kaba döküyor ve sıvıların üst üste üç ayrı katman oluşturduğunu görüyor. Kaptaki katmanların sırasını belirleyen özellik aşağıdakilerden hangisidir ve en alttaki sıvı için ne söylenebilir?

İkinci soruda yoğunluk kelimesi hiç geçmiyor. Öğrencinin önce "burada yoğunluk var" demesi, sonra bildiği ilişkiyi kurması gerekiyor.

Fark tam olarak burada. Birinci soruda çocuk formülü hatırlarsa çözer. İkincisinde formülü hatırlaması yetmez — o formülün nerede işe yaradığını tanıması gerekir.

Bu ayrım LGS'ye yabancı değil. Son yılların matematik ve fen sorularında uzun metinli, senaryolu soruları zaten görüyorsunuz. Maarif Modeli bunu istisna olmaktan çıkarıp kural haline getiriyor.

Aslında bu geçiş, bir sınav kurumunun tek başına aldığı karar da değil; uluslararası ölçme çalışmalarında —PISA'yı düşünün— yıllardır kullanılan bir mantığın ulusal sınavlara taşınmasından ibaret, ve o mantığın özü şu: bir öğrencinin bildiğini gerçekten bilip bilmediğini anlamak istiyorsanız, ona bilgiyi hiç görmediği bir kılıkta gösterip ne yapacağına bakmanız gerekir.

Kılık değişiyor. Bilgi aynı kalıyor.

Bu soru tipinin yapısını, ders ders örneklerle bağlam temelli sorular yazımızda ayrıntılı anlattık. Çözerken izlenecek adımlar için yeni nesil soru çözme teknikleri yazısına bakabilirsiniz.

Bu tarz sorular neden daha zor geliyor?

Zorluk konunun kendisinden gelmiyor. Okuma yükünden geliyor.

Çocuk soruyu okurken iki iş birden yapıyor: metni anlamak ve metnin altındaki kazanımı bulmak. Okuduğunu anlama hızı düşük olan bir öğrenci, konuyu gayet iyi bilse bile bu soruda zorlanır. Süresi de yetmez.

Bu yüzden beceri temelli sorulara hazırlık, çoğu velinin sandığı gibi "daha çok konu çalışmak" değil. Daha çok farklı biçimde sorulmuş soru görmek.

Bunu tek başına kitap çözerek yapmak da mümkün, ama zor: evde çözülen soruda süre baskısı yoktur, öğrenci takıldığında geri dönüp bakar, gerçek sınavda ise bu iki lüksün ikisi de yoktur. Sınav merkezlerinin varlık sebebi tam olarak bu boşluk — ölçümün gerçek koşulda yapılması.

Hangi Sınıf Ne Zaman Etkileniyor?

Kademeli geçiş takvimi şöyle işliyor:

Eğitim Yılı Maarif Modeli Uygulanan Sınıflar 2024-2025 Okul öncesi, 1, 5 ve 9. sınıf 2025-2026 2, 6 ve 10. sınıf eklendi 2026-2027 3, 7 ve 11. sınıf eklendi 2027-2028 4, 8 ve 12. sınıf eklendi — kademe tamamlanır

Tablodan çıkan sonuç şu: 2024-2025'te 5. sınıfta olan öğrenci, 2027-2028'de 8. sınıfa geliyor. Ortaokulun tamamını yeni müfredatla okuyan ilk kuşak bu çocuklar. LGS'ye girecekleri yıl da 2028.

Yeni soru modelinin 2028'de başlamasının sebebi bu. Rastgele bir tarih değil, ilk kuşağın mezuniyet yılı.

Çocuğum 2027 LGS'ye Giriyor — Ne Değişiyor?

Hiçbir şey.

Cümleyi kısa tuttuk çünkü velilerin duyması gereken cevap bu kadar net.

2027 LGS'ye girecek öğrenciler ortaokula eski müfredatla başladı. Konu listeleri aynı, soru formatı aynı, sınav yapısı aynı. Kaynak değiştirmeye, "maarif uyumlu" etiketli yeni set almaya, çalışma planını bozmaya gerek yok.

Geçen dönem bize ulaşan soruların önemli kısmı bu gruptan geldi. Oysa Maarif Modeli'nin dokunmadığı tek grup tam olarak onlardı.

Bu yıl yapılması gereken tek şey, her yıl yapılması gereken şeyle aynı: düzenli deneme çözmek ve yanlışların üstünden geçmek. Sınıf düzeyine uygun deneme setini seçip takvime bağlı kalmak, bu dönem için yeterli.

Çocuğum 2028 ve Sonrası LGS'ye Girecek — Ne Yapmalıyım?

Bu gruptaki veliler için durum farklı. Çocuğunuz hem yeni müfredatla okuyor hem de yeni soru tipleriyle sınava girecek.

Dört başlıkta toplanabilir:

Okuduğunu anlamayı ayrı bir iş olarak görün. Bağlam temelli soruların ortak paydası uzun metin. Türkçe dersinden bağımsız olarak, çocuğun metin okuma hızı ve doğruluğu doğrudan fen ve matematik netini etkiliyor. Kitap okuma alışkanlığı burada süs değil, altyapı.

Konu bitirme hızını tek başarı ölçüsü saymayın. Yeni müfredat zaten konu sayısını azalttı. Hızlı bitirip üstünkörü geçmek eski sistemde de işe yaramıyordu, yeni sistemde hiç yaramayacak.

Soru çeşitliliğine bakın. Aynı kazanımı üç farklı senaryoda soran kaynak, aynı kazanımı otuz kez aynı kalıpta soran kaynaktan değerlidir. Öğrenci ikincisinde kalıbı ezberler, sınavda kalıp değişince donar.

Deneme sonuçlarını netin ötesinde okuyun. "Kaç net yaptı" sorusu artık yetmiyor. Hangi soruyu anlamadığı için değil, tanıyamadığı için kaçırdı — asıl bilgi orada.

Bu dördünü uygulamak sanıldığı kadar zor değil, çünkü hiçbiri çocuğun günlük programına yeni bir yük eklemiyor; sadece hâlihazırda harcanan zamanın nereye aktığını değiştiriyor — üç saat soru çözmek yerine iki saat soru çözüp bir saat yanlışların neden yanlış olduğunu konuşmak, aynı üç saattir ama sonuçları aynı değildir.

Peki hazırlık ne zaman başlamalı?

5 ve 6. sınıf düzeyinde sınav hazırlığından söz etmek erken. Ama beceri hazırlığından söz etmek erken değil.

Fark şurada: sınav hazırlığı konu ve soru demek, ve bunun sekizinci sınıftan önce yoğunlaştırılması çoğu öğrencide yorgunluktan başka bir şey üretmiyor. Beceri hazırlığı ise okumak, tartışmak, bir grafiğe bakıp yorum yapmak, "sence burada ne olmuş" sorusuna cevap aramak demek — ve bunlar ne kadar erken başlarsa o kadar iyi tutuyor.

Deneme Sınavları Bu Modelde Nasıl Değişecek?

Burası çoğu kaynağın atladığı kısım, oysa velinin cebini ve çocuğun zamanını en çok ilgilendiren kısım burası.

Soru tipi değişince ölçme aracının da değişmesi gerekir. Klasik bir deneme sınavı, kazanımı doğrudan soran sorulardan kurulur ve size bir net sayısı verir. Beceri temelli bir sınavda net sayısı aynı bilgiyi taşımaz.

Şunu düşünün: iki öğrenci de fen denemesinden 12 net yapmış. Birincisi konuyu bilmediği için kaçırmış. İkincisi konuyu biliyor ama soruyu geç anladığı için son beş soruya vakit bırakmamış. Aynı net, tamamen farklı iki problem, tamamen farklı iki çözüm.

Birinci öğrencinin konu tekrarına ihtiyacı var; ikincisine konu tekrarı yaptırırsanız zaten bildiği şeyi bir kez daha dinlemiş olur, sekiz ay boyunca ilerlemez ve kimse nedenini anlamaz — oysa onun ihtiyacı süre baskısı altında uzun metinli soru çözme pratiğiydi ve bunu ancak kazanım kırılımını gösteren bir rapor söyleyebilirdi.

Beceri temelli döneme uygun bir deneme sisteminin karşılaması gereken üç şey var:

Bağlam çeşitliliği. Aynı kazanım farklı senaryolarda sorulmalı. Öğrenci kalıbı değil ilişkiyi öğrensin.

Süre gerçekçiliği. Uzun metinli sorular okuma süresi yer. Bu süre sınav tasarımına baştan yedirilmeli, yoksa deneme öğrenciyi gerçek sınava değil kendi kurgusuna hazırlar.

Kazanım bazlı geri bildirim. Sonuç raporu "12 net" demekle kalmamalı; hangi kazanımda, hangi soru tipinde kayıp olduğunu göstermeli.

Bu üçü olmadan deneme, öğrencinin gerçek durumunu değil yalnızca o günkü performansını ölçer. Aradaki fark, sekiz ay boyunca yanlış yerde kürek çekmeye yol açacak kadar büyüktür.

Biz ne yapıyoruz?

Üç kriterin üçü de bizim on yıldır uğraştığımız şeyler.

Kazanım bazlı geri bildirim. Bir denemenin çıktısı bizde net ve sıralamayla bitmiyor. Branş ve kazanım bazlı raporlarla eksik konular tek tek çıkarılıyor, sonuç dijital ya da basılı karneyle paylaşılıyor. Bir veli "12 net" gördüğünde tek bir şey öğrenir. Kazanım kırılımını gördüğünde ne yapacağını öğrenir.

Süre gerçekçiliği. Denemeleri gerçek LGS günü ve saatinde yapıyoruz — pazar sabahı 09:30, kişiselleştirilmiş optik formla, canlı gözetmenlik altında. Uzun metinli sorularda süre baskısı ancak gerçek koşulda ölçülebilir; evde rahat koltukta çözülen deneme o baskıyı hiç göstermez.

Yeterli tekrar sayısı. 8. sınıf setinde 78, 7. sınıfta 32, 5 ve 6. sınıfta 21 Türkiye geneli deneme var. Bu sayılar öğrencinin aynı kazanımı farklı bağlamlarda defalarca görmesi için gerekli. Tek bir denemede iyi ya da kötü gitmek bir şey anlatmaz; on beş denemedeki eğilim anlatır.

Bu yaklaşımın sonucunu somut bir rakamla söyleyebiliriz: son üç yılda öğrencilerimiz 41 Türkiye birinciliği çıkardı. Bunu bir reklam cümlesi olarak değil, yöntemin işlediğine dair veri olarak yazıyoruz — gerçek koşulda ölçüp kazanım bazında geri bildirim verdiğinizde öğrenci nerede eksik olduğunu biliyor, ona göre çalışıyor.

Nasıl işlediğini merak ediyorsanız Türkiye geneli deneme sınavının nasıl yapıldığını ayrıca yazdık. Sınıf düzeyine göre paket içerikleri sınav paketleri sayfasında duruyor.

Bunları anlatmamızın sebebi reklam değil. Yukarıdaki üç kriteri hangi kurumdan alırsanız alın sorun; cevap veremiyorlarsa o deneme sizi 2028'e hazırlamıyor demektir.

Velilerin Bu Süreçte En Sık Yaptığı Beş Hata

Yeni bir sistem duyulduğunda refleksler benzer oluyor. Beşi özellikle pahalıya patlıyor.

Etkilenmeyen sınıf için önlem almak. En yaygını bu. Çocuk 2027'de sınava girecek, veli 2028 değişikliği için kaynak değiştiriyor. Harcanan para bir yana, çocuğun alışkın olduğu kaynak düzeninin bozulması daha maliyetli.

Etiketle karar vermek. Kapağında "Maarif Modeline Uygun" yazan her kaynak beceri temelli soru içermiyor. İçini açıp bakın: sorular gerçekten bir senaryodan mı başlıyor, yoksa klasik soruya iki cümle giriş mi eklenmiş? İkincisi sık görülüyor.

Panik haberi kaynak saymak. "LGS kalkıyor" başlıklı bir içerik gördüğünüzde, o içeriğin MEB'in hangi açıklamasına dayandığına bakın. Dayanak yoksa haber değil, tahmindir.

Okuma alışkanlığını lüks görmek. Sınav yaklaştıkça ilk kesilen şey genelde kitap oluyor. Bağlam temelli soruların hâkim olduğu bir dönemde bu, doğrudan net kaybı demek. Okuma hızı bir gecede kazanılmıyor — yıllara yayılıyor.

Sıralamayı tek gösterge saymak. On yılda en sık karşılaştığımız yanılgı bu. Veli deneme sonucunu açıyor, Türkiye sıralamasına bakıyor, kapatıyor. Oysa sıralama o denemeye kimlerin girdiğine göre değişen bir sayıdır — aynı öğrenci iki farklı denemede iki farklı sıralama alabilir, üstelik netleri aynıyken. Asıl bilgi kazanım kırılımında duruyor ve karnenin o sayfası çoğu zaman hiç açılmıyor. Deneme sınavlarının başarıya etkisini anlattığımız yazıda bu konuya daha ayrıntılı girmiştik.

Kısaca Ne Yapmalı?

Çocuğunuz 2027'de sınava girecekse bu yazıyı okuduğunuz için teşekkürler, başka bir şey yapmanıza gerek yok — planınızı bozmayın.

2028 ve sonrasıysa, önümüzde yıllar var ve bu iyi haber; çünkü beceri temelli sorulara hazırlık son altı ayda yapılabilecek bir şey değil, okuma alışkanlığından soru çeşitliliğine kadar hepsi zamana yayıldığında tutan şeyler, ve bugünden başlayan bir öğrenci 2028'e geldiğinde o soruları zaten tanıyor olacak.

Sınıf düzeyine uygun bir Türkiye geneli deneme programına bağlanmak, bu süreçte çocuğun nerede durduğunu düzenli görmenin en pratik yolu. Denemelerin nasıl uygulandığını ve sonuçların nasıl raporlandığını sınav merkezleri yazımızda anlattık.

Bir şey daha: yeni bir haber duyduğunuzda önce kaynağına bakın. MEB'in resmî açıklaması varsa o geçerlidir, yoksa beklemek en iyisi.

Sıkça Sorulan Sorular

Maarif Modeli ile ders saatleri azaldı mı?

Hayır. Haftalık ders saatlerinde azalma yok. Azalan şey kazanım sayısı — yaklaşık %50 oranında. Aynı sürede daha az konu, daha derin işleniyor.

Eski kaynaklarım işe yaramaz mı oldu?

2027 LGS'ye girecek öğrenciler için kaynaklar geçerli. 2028 ve sonrasında sınava girecekler için konu anlatımları büyük ölçüde geçerliliğini koruyor; değişmesi gereken kısım soru bankalarının soru tipi dağılımı.

Deneme sınavına kaçıncı sınıfta başlanmalı?

Türkiye geneli denemeler 5. sınıftan itibaren uygulanıyor. Erken sınıflarda amaç sıralama değil, sınav ortamına alışmak ve eksik kazanımı erken görmek. Sınav paketlerinin nasıl kurgulandığını ayrı bir yazıda anlattık.

Denemeler MEB müfredatına uygun mu hazırlanıyor?

Evet. Türkiye geneli denemeler yürürlükteki MEB müfredatına göre hazırlanır ve her sınıf düzeyi kendi programından sorumludur. Maarif Modeli'ne geçen sınıflarda denemeler de o programa göre güncellenir.

KAGS ne zaman başlayacak?

KAGS resmî olarak açıklanmış bir sınav değil. MEB'in doğruladığı tek takvim, yeni soru modelinin 2028'de uygulanmaya başlaması.

Beceri temelli sorulara nasıl hazırlanılır?

Farklı bağlamlarda sorulmuş soru çözerek ve okuduğunu anlama hızını artırarak. Konu tekrarından çok soru çeşitliliği belirleyici.

Maarif Modeli sadece ortaokulu mu kapsıyor?

Hayır. Okul öncesinden lise son sınıfa kadar tüm kademeleri kapsıyor, kademeli takvimle yayılıyor.

2028'de sınavın adı LGS olarak mı kalacak?

MEB'in son açıklamasında sistem ve model değişikliği olmadığı belirtildi. İsim değişikliğine dair resmî bir açıklama yok.